آمارتجربی است که از شناخت واقعیت که از طریق تحقیق و پژوهش حاصل میشود. تحقیق علمی فعالیتی است منظم و هدفمند برای کسب دانش در مورد رویدادها و وقایع و روابط بین متغیرها. در فرایند انجام یک تحقیق داده ها جمع آوری می شوند و به کمک روشهای آماری سوالات یا فرضیات پژوهش مورد آزمون قرار می گیرند. به طور کلی تحقیقات علمی ممکن است به یکی از این دلایل انجام شود:
توصیف یک رویدار یا وضعیت مربوط به یک متغیر با مشاهده و بررسی دقیق آن رویداد انجام می شود. دانشمندان علوم رفتاری و زیستی ممکن است به منظور بررسی و توصیف یک رفتار، یک وضعیت، هیجان و یا اندیشه اقدام به انجام تحقیق علمی نمایند. برای مثال، یک روان شناس ورزشی ممکن است در صدد باشد که مهارتهای ذهنی یک تیم ورزشی را ارزیابی نمایند. در این صورت باید یک تحقیق مبتنی بر اساس اصول و موازین تحقیقات توصیفی انجام دهند. اگر چه این عبارت ساده به نظر می رسد، لكن برای رسیدن به هدف، پژوهشگر لازم است جامعه خود را مشخص نماید، ابزار گردآوری مهارتهای ذهنی را در اختیار داشته باشد، دسترسی به ورزشکاران مورد نظر داشته باشد و از آنها درخواست نماید تا پرسشنامه ها را تکمیل نمایند و نهایتا پس از جمع آوری داده ها از آمار استفاده نماید تا در مورد گروهی که مطالعه روی آنها انجام شده است توصیفی قابل قبول از وضعیت آنها ارائه نماید. در تحقیقات توصیفی سوالات پژوهش مطرح می شوند و به کمک روشهای آماری به سوالات پاسخ داده می شود.
تحقیقات مشاهده ای ، که ممکن است به صورت طبیعی یا آزمایشگاهی برگزار شود.
تحقیقات موردی که در این نوع تحقیقات یک مورد از موضوع تحقیق نظیر یک فرد استثنائی به لحاظ اجرا و یا مصدومیت، به صورت دقیق و عمیق مورد مطالعه قرار می گیرد.
تحقیقات پیمایشی که در آن افراد به روشهای مختلف مورد سوال قرار می گیرند و به سوالات مختلف پاسخ می دهند.
تحقیقات توصیفی ممکن است به صورت گذشته نگر"، مقطعی یا آینده نگر برگزار شود.
پيش بيني
با انجام این نوع تحقیق پژوهشگر امکان پیش بینی رویدادها یا وقایع آینده را فراهم می سازد. به عبارت دیگر با در اختیار داشتن اطلاعات مربوط به یک یا چند متغیر، امکان پیش بینی وضعیت یا کمیتهای مربوط به یک متغیر دیگر را که با این متغیرها رابطه دارند در آینده فراهم می سازد. برای مثال، با اندازه گیری میزان پرش عمودی یک گروه مشخص از افراد به کمک آزمون پرش سارجنت و تعیین ارتباط آن با میزان وزن همان افراد امکان پیش بینی میزان پرش با در اختیار داشتن میزان وزن فراهم می شود. در تحقیقات پیش بینی فرضیه یا فرضیاتی مطرح می شوند و به کمک روشهای آماری به آنها پاسخ داده میشود.
توضيح و تبيين
انجام این نوع تحقیقات امکان شناسائی علت و معلول را میسر می سازد. با دستکاری در یک متغیر به عنوان متغیر مستقل، تغییر در متغیر وابسته توجیه میشود. برای مثال، با تغییر شدت تمرینات هوازی، تغییر در کاهش وزن توضیح داده میشود. شاخصه تحقیقات علت و معلولی، انتخاب و انتصاب تصادفی به همراه وجود کنترل آماری و پژوهشی می باشد. در این تحقیقات علاوه بر توضیح علت و معلول، توصیف و پیش بینی نیز امکان پذیر می باشد. در تحقیقات علت و معلولی فرضیه یا فرضیاتی مطرح می شوند و به کمک روشهای آماری به آنها پاسخ داده میشود.
نقش آمار و نرم افزارهای آماری در پژوهش
بخش عمده یک تحقیق را جمع آوری داده ها تشکیل میدهد. پس از جمع آوری داده ها، باید از روشهای آماری متناسب با سوالات پژوهش یا فرضیات آن استفاده شود. در پژوهش های توصیفی از شاخصهای گرایش مرکزی و پراکندگی استفاده میشود. در پژوهش هائی که تعداد موارد یا افراد مورد مطالعه محدود و کم شمار باشد ممکن است به کمک ماشین حساب یا دستی محاسبه این شاخصها امکان پذیر باشد، لكن در پژوهش هائی که تعداد موارد زیاد باشد انجام چنین کاری بدون ارتكاب خطا بسیار مشکل می باشد. در این شرایط از نرم افزارهای آماری-کامپیوتری استفاده می شود. نرم افزار SPSS یکی از این نرم افزارهای مشهور میباشد. به همین جهت آموزش و یادگیری استفاده از این نرم افزار توصیه میشود و در این کتاب نیز از این رویکرد استفاده شده است.